رنگ سياه از جهات گوناگون, آثار و خواص مختلف دارد و به اعتبار هر يك از اين
خواص در مورديامواردي خاص فرد يا گروهي مخصوص براي منظور ويژه خويش
از آن بهره مي گيرند.رنگ سياه از جهتي رنگ پوشش است يعني رنگ تيره,سبب
استتار و اختفا مي گردد وگاه براي چنين امري به كار گرفته مي شود.
رنگ سياه از جهت ديگر, رنگ هيبت و تشخص است و از اين رو, لباس رسمي
شخصيتها,نوعاً سياه ياسرمه اي سير است و در نقلهاي تاريخي,موارد فراواني
را ميتوان يافت كه براي نشان دادن هيبت و تشخص فرد,گروه,حكومت يا مسئله
اي از اين رنگ استفاده ميشده است.يكي ديگر از خواص وآثار رنگ سياه,آن
است كه اين رنگ به صورت طبيعي رنگي حزن آور و دلگير است و مناسب عزا و
ماتم.از اين رو بسياري از مردم جهان از اين رنگ براي اظهار غم و اندوه از مرگ
دوستان و عزيزان استفاده مي كنند.
اما بايد توجه داشت كه انتخاب رنگ سياه در ايام سوگواري علاوه بر نكته فوق
(علت منطقي) علتي عاطفي هم دارند و آن عبارت است از اين حقيقت كه كسي
كه در ماتم عزيزان خويش, جامه ي سياه مي پوشد و در و ديوار را سياهپوش مي
كند, بااين عمل مي خواهد بگويد و بفهماند كه : « تو مايه ي روشني چشم من و
در حكم فروغ ديدگان من بودي و دفن پيكر تو در دل خاك بسان افول ماه و خورشيد
در چاه مغرب, سينه حيات و زندگي را در چشمم تيره و تار ساخته و زمين و زمان
را در سياهي و ظلمت فرو برد.
فرياد برآورد:
« اي پدر تو رفتي و با رفتن تو , دنيا روشني هاي خويش را از ما برگرفت و نعمت
و خوشي اش را از ما دريغ كرد. جهان به حسن و جمال تو روشن و درخشان بود.
اكنون با رفتن تو , روز روشن آن سياه گشته و تر و خشكش حكايت از شب هاي
بس تاريك دارد... و حزن و اندوه,همواره, ملازم ما است...» بنابراين سياه پوشي
به دليل رمز و رازي كه در اين رنگ نهفته است, به عنوان يك رسم طبيعي و سنت
منطقي نشان حزن و اندوه دارد و پيروان اهل بيت در ايام عزاداري , لباس سياه
بر تن مي كنند. زيرا لباس سياه نشانه ي عشق و دوستي به ساحت آنان , اعلام
جانبداري از سرور آزادگان در جبهه ستيز حق و باطل و اظهار تيره شدن افاق حيات
معنوي است.
لباس مشكين در عزاداري امامان نور , جسمي تيره ولي جانی روشن دارد. در
ظاهر سياه است ولي در باطن سفيد .
شواهد فراوان تاريخي وادبي , بيانگر اين حقيقت است كه بسياري از ملل و
اقوام جهان از ديرباز,در ايام عزا,سياه مي پوشيده اند. به دليل مجال اندك فقط
به چند مورد اشاره مي كنيم:
الف) ايران باستان: شواهد فراوان در متون كهن ايران, سياه پوشي رانشان ماتم
و اندوه فراوان قلمداد كرده است. و اين سياه پوشي تا هم اكنون در ايران رايج
است.
ب) يونان باستان: در اساطير يونان باستان آمده است: زماني كه تيتس از قتل
پاتروكلوس به دست هكتور شديداً اندوهگين شده به نشانه عزا, سياه ترين
جامه هايش را پوشيد.
اين نشانه آن است كه سابقه سياه پوشي در يونان به عصر هومر باز مي گردد.
ج)اعراب: تاريخ و اشعار, لغت و سيره نشان مي دهد اعراب, از مصر و شامات
گرفته تا عراق و حجاز – رنگ سياه را رنگ عزا شناخته اند.
- زمخشري (اديب و مفسر قرن ششم) مي نويسد: يكي از اديبان گويد:راهبي
سياه پوش را ديدم و بدو گفتم: چرا سياه پوشيده اي ؟ گفت : عرب زماني كه
كسي از آنها مي ميرد, چه مي پوشد؟ گفتم سياه مي پوشد. گفت من هم
در عزاي گناهانم سياه پوشيده ام.
- در عصر پيامبر, پس از پايان جنگ بدر, كه هفتاد تن از مشركان و قريش به
دست مسلمين به خاك هلاكت افتادند. زنان مكه در سوگ كشتگان خويش, جامه
سياه پوشيدند.
گزارش هاي مستند بيانگر اين حقيقت است كه پيامبر اكرم و ائمه اطهار نيز مهر
بر اين سنت منطقي و رسم طبيعي گذاشته و خود در مقام عملي در عزاي
عزيزان خويش سياه پوشيده اند.
- به رويت ابن ابي الحديد در شرح نهج البلاغه , امام حسن(ع) در سوگ
اميرالمومنين لباس سياه پوشيدند.
- روایتی از امام باقر(ع):زماني كه امام حسين (ع) به شهادت رسيد, زبان بني
هاشم لباس هاي تيره و سياه و جامه هاي خشن مويين پوشيدند و از سرما و
گرما شكايت نمي كردند. پدرم علي بن حسين به علت اشتغال آنان به مراسم
عزاداري, براي شان غذا درست مي كرد.
3- فلسفه سياه پوشي عباسيان
اند. زمانيكه به قدرت رسيدند دولت خود را دولت آل محمد ناميدند و ادامه خلافت
علي بن ابي طالب قلمداد كردند.
لباس سياه را در تداوم سياه پوشي ماتم و اندوه فقدان عزت پيامبر ومصايبي
كه بر اهل بيت رفته بود. انتخاب كردند. نه آنكه آنان سياه پوشي را در ايران و
بلاد اسلامي , پايه گذاري كنند.
زيرا سياه پوشي در عزاي از دست رفتگان, منش طبيعي و رايج بود. خصوصاً
سياه پوشي در عزاي شهيدان اهل بيت.
بني عباس به بهانه خون خواهي شهيدان مظلوم كربلا, پرچم سياه و سياه
پوشي را به عنوان ابراز و اعلام عزاي شهيدان اهل بيت برگزيدند و با اين ترفند,
دوستان اهل بيت را به دور خود جمع كردند. بنا به گفته هاي بالا, هيچ اعتراضی
بر سياه پوشي در عزاي اهل بيت و شهداي كربلا وارد نيست و يك كار طبيعي
و معقول است.
